Του Όθωνα Ιακωβίδη
Ο σοσιαλισμός, ως πολιτική κοσμοθεωρία, βρήκε, τελευταίως στην Ελλάδα, μία νέα έκφανση.
Ο Πρόεδρος της Διεθνούς του Σοσιαλισμού, κ. Γιώργος Παπανδρέου, αφού προβληματίσθηκε επίπονα, όλα αυτά τα χρόνια, για την μερική αποτυχία τού «δημοκρατικού σοσιαλισμού» και τη παταγώδη αποτυχία τού «υπαρκτού σοσιαλισμού», παρουσιάζει στη διεθνή πολιτική σκέψη, αλλά και πρακτική, την εντελώς νέα εκδοχή της εφαρμογής (από τα σοσιαλιστικά κόμματα) τού «ανύπαρκτου σοσιαλισμού». (περισσότερα…)
Του Γιώργου Κοντογιώργη*
Όλες οι θεωρίες του πολέμου και της ειρήνης λαμβάνουν ως δεδομένη την κρατοκεντρική συγκρότηση της ανθρωπότητας. Με τον όρο κρατοκεντρισμός ορίζουμε την προσέγγιση του συνόλου κοσμοσυστήματος ως του αθροίσματος των κοινωνιών που συνυπάρχουν στον πλανήτη γη. Εκτιμάται δηλαδή ότι η δομή αυτή του κοσμοσυστήματος είναι οριστική, έτσι ήταν ανέκαθεν και, επομένως, θα είναι ανεξέλικτη και στο μέλλον. Απόρροια του γεγονότος αυτού είναι και η επιλογή της νεοτερικής επιστήμης να μη συνδέει το ζήτημα του πολέμου και της ειρήνης με το είδος και, κατ’επέκταση, με την τυπολογία των κοινωνιών παρά μόνο με τη μορφολογία των πολιτευμάτων που απαντώνται στην εποχή μας.
Εντούτοις, το ερώτημα της εξελιξιμότητας ή μη της κρατοκεντρική δομής το κόσμου παραμένει ανοιχτό, όπως ακριβώς και οι φάσεις του ενγένει κοσμοσυστήματος, καθώς από αυτές εξαρτάται το αντικείμενο του πολέμου ή το κοινωνικό πλαίσιο της ειρήνης. (περισσότερα…)
Το 1989, στα δέκα χρόνια από τον πρόωρο θάνατο του Πουλαντζά, η επιθεώρηση Νέα Κοινωνιολογία (φθινόπωρο 1989, τεύχος 6, εκδόσεις Παπαζήση) δημοσίευσε ένα αφιέρωμα στον σημαντικό στοχαστή. Στο αφιέρωμα προβαλλόταν κυρίως ο ρόλος του ως ανανεωτή της μαρξιστικής θεωρίας και αναφέρονταν οι σχέσεις του με την ευρωκομμουνιστική Αριστερά, καθώς και με κορυφαίους γάλλους διανοητές. Ηταν ένα κλασικό επετειακό αφιέρωμα. (περισσότερα…)
Του Wayne Hall*
Η ιδέα της ενωμένης Ευρώπης έχει μακρά ιστορία. Ήδη από τις αρχές του 19ου αιώνα ήταν ανάμεσα στις πιο ριζοσπαστικές ιδέες που υποστήριζαν κορυφαίοι διανοητές και φωτισμένοι πολιτικοί, οι οποίοι αναζητούσαν στις «Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης» την απάντηση σε αιματηρότατους πολέμους και οξύτατους ανταγωνισμούς των μεγάλων δυνάμεων. Σ΄όλη της τη διαδρομή η ευρωπαϊκή ιδέα βρίσκει ιδιαίτερη απήχηση ως ιδέα φιλειρηνική.
*Του Δημήτρη Ζιαμπάρα
Αυτό μας προτρέπουν πολλοί διανοούμενοί μας. Εννοώντας να αλλάξουμε τον τρόπο ζωής μας, την νοοτροπία μας, να «εκσυγχρονιστούμε». Πρέπει λοιπόν να ορίσουμε την Ευρωπαϊκότητα, ώστε να μπορούμε να κρίνουμε πότε ένας λαός είναι ευρωπαϊκός. Αν προσπαθήσουμε να αναλύσουμε την έννοια της Ευρωπαϊκότητας από μόνη της θα μπλέξουμε σε ατέλειωτες ιστορικές συζητήσεις. Ας προσπαθήσουμε καταρχήν να ορίσουμε αρνητικά την Ευρωπαϊκότητα, σε αντιδιαστολή με άλλες κυρίαρχες πολιτιστικές έννοιες, όπως η Αμερικανικότητα και η Ισλαμικότητα, αντλώντας κυρίως από την βιωματική μας εμπειρία. (περισσότερα…)
Του Κώστα Λυντέρη*
Ως Έλληνες Πολίτες, κουβαλώντας στις φλέβες μας την κύηση αλλά και τη γέννηση της Δημοκρατίας που φώτισε την Αρχαία Ελάδα και μεταλαμπαδεύτηκε σε ολόκληρο τον κόσμο, αισθανόμαστε την ανάγκη και το χρέος να την υπερασπισθούμε και να τη διασφαλίσουμε απ’ ό,τι την εξευτελίζει και την καταλύει. Διότι πραγματικά τίποτα στις μέρες μας δε θυμίζει Δημοκρατία και τίποτα την Πολιτεία που οραματίστηκαν ο Πλάτων κι ο Αριστοτέλης.
Του Δημοσθένη Κυριαζή*
Ένα αιώνιο ερώτημα με ασαφή απάντηση
Στο αιώνιο ερώτημα ποιος πρέπει να ασκεί την εξουσία σε ένα σύνολο ανθρώπων, σε μια κοινωνία, η συνηθισμένη απάντηση είναι: «η πολιτεία, το κράτος». Μία τέτοια όμως απάντηση, που περιλαμβάνει δύο αφηρημένα [1] ουσιαστικά, δεν έχει καμιά αξία, αν δεν ξεκαθαρίσουμε τι εννοούμε λέγοντας πολιτεία και κράτος. Αντίθετα, η απάντηση στο ερώτημα ποιος σήμερα ασκεί την εξουσία είναι πάντα σαφής• έχει ονοματεπώνυμο και διεύθυνση.
Είναι ολοφάνερο ότι οι απαντήσεις στα ερωτήματα “ποιος πρέπει να ασκεί” και “ποιος σήμερα ασκεί” την εξουσία δεν είναι σε αρμονία, δεν είναι συμβατές. Ας επιχειρήσουμε, λοιπόν, να καταλάβουμε τη σωστή απάντησα στο πρώτο ερώτημα• να καταλάβουμε, δηλαδή, τι στην ουσία σημαίνουν οι όροι πολιτεία και κράτος και, κατ’ επέκταση, αν η εξουσία ασκείται από αυτούς που πρέπει να την ασκούν.
Άρθρο του Μελέτη Μελετόπουλου* που αναδημοσιεύευται από την Ελευθεροτυπία (14.7.2009)Απότοκα αυτής της ανατροπής υπήρξαν ο εκσυγχρονισμός του κράτους και των θεσμών, η εγκαθίδρυση σύγχρονου εκπαιδευτικού συστήματος, η θεμελίωση της οικονομικής ανάπτυξης, η ανάκτηση της εθνικής αυτοπεποίθησης και αξιοπρέπειας, η δυναμική συμμετοχή στους Βαλκανικούς Πολέμους και ο διπλασιασμός της ελληνικής επικράτειας. Καταλυτικό στοιχείο του κινήματος στο Γουδί υπήρξε η πάνδημη συμμετοχή του λαού και ο αναίμακτος χαρακτήρας του (αξίζει να σημειωθεί ότι η τεράστια αυτή τομή πραγματοποιήθηκε χωρίς να καταλυθεί καν η κοινοβουλευτική διαδικασία).
* Του Δημοσθένη Κυριαζή
Τι είναι το πολίτευμα της δημοκρατίας και ποιες οι διαφορές του από το σημερινό πολίτευμα της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας;
Η λέξη δημοκρατία, που υπάρχει στις γλώσσες όλων των λαών του κόσμου, είναι Ελληνική. Προέρχεται από τη σύζευξη των λέξεων Δ ή μ ο ς και Κ ρ ά τ ο ς. Δήμος στην Αρχαία Ελλάδα ονομάζονταν το σύνολο των πολιτών, ενώ πολίτες ονομάζονταν το υποσύνολο των κατοίκων μίας πολιτείας που είχαν το δικαίωμα ψήφου· που είχαν το δικαίωμα συμμετοχής στις γενικές συνελεύσεις του λαού. Αυτές οι γενικές συνελεύσεις στην Πολιτεία των Αθηναίων ονομάζονταν Εκκλησίες του Δήμου. (περισσότερα…)
Του Γιάννη Σακιώτη*
Ο σύγχρονος δημοκρατικός κόσμος, αυτός που συμβατικά αποκαλούμε δυτικός πολιτισμός, εδράζεται υπαρξιακά στο βάθρο της έννοιας της ελευθερίας. Η ελευθερία φυσικά έχει πολλές φιλοσοφικές προσεγγίσεις και αναγνώσεις και αποτελεί μια εξαιρετικά δύσκολο να προσδιορισθεί έννοια, ωστόσο η δυνατότερη φύση της είναι εκείνη που την εκλαμβάνει ως υλικό αγαθό και όχι ως πνευματικό status ή οιονεί κατάσταση. Αυτήν τη φύση της ελευθερίας τη συνέλαβε, εξειδίκευσε και εξέλιξε σημαντικά ο αρχαιοελληνικός πολιτισμός, ο οποίος συνέβαλε στην εμπέδωσή της μέσα από το «τεχνικό» πεδίο της οργάνωσης της δημοκρατίας. Η δημοκρατία βέβαια θέτει περιορισμούς στην ελευθερία και διαμεσολαβείται από έννοιες πιο υλικές, όπως η αρχή του ατομικού συμφέροντος, η οποία όμως βρίσκει την απολεσματικότερη δυνατή ρύθμιση εντός των κανόνων και του αξιακού πλέγματος της οργανωμένης ελευθερίας, αλλά και από αξίες που διασφαλίζουν το κοινό καλό, όπως είναι η πολύκροτη έννοια του δημόσιου συμφέροντος, του πραγματικού και όχι εκείνου που μακιγιάρουν και εξαγγέλουν οι πολιτικάντηδες κάθε είδους προς εξυπηρέτηση ιδίων συμφερόντων.
Του Βασίλη Τσέκου*
Όποια κι αν είναι η συνέχεια της λαϊκής εξέγερσης, το μέλλον της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν δεν θα είναι το ίδιο με το παρελθόν της. Η κρίση στο εσωτερικό της ανώτατης ηγεσίας του θεοκρατικού αυταρχικού καθεστώτος αλλά και της κοινωνίας είναι βαθιά και πιθανώς ανεπανόρθωτη. Η απροκάλυπτη χρήση βίας και η στέρηση σημαντικμών ελευθεριών μπορεί να κατέστειλε προσωρινά την λαϊκή εξέγερση, άφησε όμως ανοιχτές πληγές και δεν έλυσε τελικά τα σοβαρά πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα. Συνεπώς, η σημερινή κρίση σηματοδοτεί μόνο την αρχή μιας νέας περιόδου αστάθειας στο Ιράν και πιθανώς στην ευρύτερη περιοχή της Μ. Ανατολής το τέλος της οποίας, αν και απρόβλεπτο, είναι δύσκολο να είναι ομαλό.
Του Κωνσταντίνου Ζιάβρα*
Σε περιόδους κρίσεων, όπως αυτή βιώνουμε σήμερα, γίνεται επιτακτικότερη από ποτέ, η ανάγκη επαναπροσδιορισμού των αξιών που καθοδηγούν τις ενέργειες των ηγετών των επιχειρήσεων. Αυτές οι αξίες είναι που θα τους βοηθήσουν να απαντήσουν αποτελεσματικά στις προκλήσεις ενός ραγδαία μεταβαλλόμενου επιχειρηματικού περιβάλλοντος.
Από τους επιχειρηματικούς ηγέτες απαιτείται, πλέον, να ικανοποιούν έναν αριθμό διαφορετικών απαιτήσεων και προσδοκιών. Αφενός, θα πρέπει να επιδείξουν μια ικανότητα επίτευξης σταθερών θετικών οικονομικών αποτελεσμάτων σε μια περίοδο ύφεσης, και αφετέρου, αυτό να επιτευχθεί μέσα σε ένα ηθικό πλαίσιο που να εγγυάται τη σταθερότητα της επιχείρησης και την κοινωνική και ηθική αποδοχή της.
Tου Αιμίλιου Kωστόπουλου*
Στην αυγή της καινούργιας χιλιετίας, είναι δυνητικά αμέτρητες οι προκλήσεις που ανοίγονται για τον Ελληνισμό. Δεδομένου ότι το σύγχρονο ελληνικό κράτος δείχνει εμφανή σημάδια ταχείας και αμετάκλητης κατάρρευσης, επείγει να αναζητηθεί μια φόρμουλα εξόδου από την ποικιλώνυμη κρίση. Φυσικά, η ελπιδοφόρος μεταστροφή του Ελληνισμού από την άβυσσο προς την πρόοδο δεν αποτελεί στο ελάχιστο μονάχα ζήτημα τεχνικού καθαρά χαρακτήρα, άρα εδώ ο όρος φόρμουλα δεν υποδηλώνει καθόλου συνταγή σίγουρης επιτυχίας, όσο θα ήθελε να υπενθυμίσει ότι ο λόγος είναι στην Ελλάδα εκλιπών ως παράμετρος της πολιτικής σκέψης και δράσης: ο απολογισμός, για παράδειγμα, είναι μια κρίσιμη και φανερά παραγνωρισμένη πολιτική μέθοδος. (περισσότερα…)
